Στις συνεδρίες ατομικής ψυχοθεραπείας θεραπευτής και θεραπευόμενος αναπτύσουν μία σχέση εμπιστοσύνης και ασφάλειας ώστε, ο θεραπευόμενος, ανάλογα με τις ανάγκες του και με την χρήση των κατάλληλων θεραπευτικών προσεγγίσεων και μεθοδολογιών από τον θεραπευτή, να ενδυναμωθεί και εξελιχθεί ψυχικά, συναισθηματικά, συμπεριφορικά ή κοινωνικά.
Τα δύο κύρια είδη ψυχοθεραπείας που χρησιμοποιούνται είναι η Γνωστική Συμπεριφορική και η Θεωρία Σχημάτων.
"Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία & Θεραπεία Σχημάτων"
Η Γνωστική (ή Γνωσιακή) Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία είναι η πιο αποτελεσματική θεραπεία στην αντιμετώπιση δυσκολιών ή συμπτωμάτων, όπως είναι οι αγχώδεις εκδηλώσεις (κρίσεις πανικού, γενικευμένο άγχος, άγχος εξετάσεων, φοβίες κ.α.), οι συναισθηματικές διαταραχές (κατάθλιψη, δυσθυμία, διπολική διαταραχή κ.α.) και η ενίσχυση δεξιοτήτων (κοινωνικές ή επικοινωνιακές δεξιότητες, ικανότητες επίλυσης καθημερινών προβλημάτων κ.α.).
Η θεραπεία συνήθως εστιάζει στις δυσκολίες του -εδώ και τώρα- και βασίζεται στην ανάπτυξη μιας κοινής, ανάμεσα στον θεραπευτή και τον ασθενή, άποψης για τα προβλήματα του θεραπευόμενου. Η διαδικασία αυτή οδηγεί στον καθορισμό των προσωπικών και άμεσων στόχων και στρατηγικών στη θεραπεία, κάτι το οποίο συνεχώς παρακολουθείται και αξιολογείται εντός της θεραπείας.
Θεραπευτής και θεραπευόμενος συνεργάζονται για να καθορίσουν μια από κοινού κατανόηση των δυσκολιών/συμπτωμάτων του δεύτερου και να αναγνωρίσουν το πώς αυτά επηρεάζουν τις σκέψεις, τις συμπεριφορές και τα συναισθήματά του, καθώς και την καθημερινή του λειτουργικότητα. Με βάση την κατανόηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του θεραπευόμενου θα δουλέψουν μαζί για τον προσδιορισμό των στόχων και θα συμφωνήσουν σε ένα θεραπευτικό πλάνο.
Μια τέτοια διαδικασία συχνά απαιτεί από τον θεραπευόμενο να χρησιμοποιήσει το χρόνο ανάμεσα στις θεραπευτικές συναντήσεις για να δοκιμάσει και να εργαστεί σε νέες τακτικές και λύσεις.
Ο αριθμός των απαραίτητων συναντήσεων μπορεί να ποικίλει ανάλογα με τη φύση και τη σοβαρότητα των αναγκών. Κατά κανόνα, οι συναντήσεις είναι εβδομαδιαίες, διαρκούν 50 λεπτά και ο αριθμός τους κυμαίνεται από δώδεκα έως είκοσι.
Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, θεραπευτής και θεραπευόμενος συνήθως συμφωνούν σε έναν επιπλέον περιορισμένο αριθμό αραιότερων συναντήσεων (follow-up) έτσι ώστε να διατηρηθεί το καλό θεραπευτικό αποτέλεσμα.
Η Θεραπεία Σχημάτων είναι ένα συνθετικό μοντέλο ψυχοθεραπείας, που συνδυάζει γνωστικές συμπεριφορικές παρεμβάσεις, βιωματικές τεχνικές θεραπείας προερχόμενων από τη θεραπεία gestalt, τη ψυχοδυναμική θεραπεία, εντός ενός ανθρωπιστικού πλαισίου.
Εφαρμόζεται σε ένα πλήθος καταστάσεων, όπως χρόνιες συναισθηματικές δυσκολίες, διαταραχές προσωπικότητας, χρόνια κατάθλιψη, χρόνιο γενικευμένο άγχος, προβλήματα ζεύγους και άλλα.
Η ανάγκη αυτής της συνδυαστικής προσέγγισης εισηχθηκε από τον Young ως προσπάθεια αντιμετώπισης των περιορισμών που παρουσίαζε η κλασική Γνωστική-Συμπεριφορική προσέγγιση στη θεραπεία ατόμων με χρόνιες χαρακτηρολογικές δυσκολίες και διαταραχές προσωπικότητας. Ο ίδιος αναγνώρισε κάποια γνωστικά και συναισθηματικά μοτίβα, που τα ονόμασε Σχήματα ή αλλιώς παγίδες ζωής, τα οποία είναι δυσλειτουργικά και στα οποία ένα άτομο εγκλωβίζεται και παγιδεύεται καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του.
Τα πρώιμα Δυσλειτουργικά Σχήματα είναι αυτοκαταστροφικές συναισθηματικές και γνωστικές δομές που σχηματίζονται νωρίς κατά την ανάπτυξή μας, επαναλαμβάνονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας και περιλαμβάνουν: Ένα ευρύ διάχυτο πρόβλημα ή μοτίβο, αποτελούμενο από μνήμες, συναισθήματα, γνωσίες (σκέψεις, νοητικές εικόνες) και σωματικές αισθήσεις, που αφορούν τον εαυτό και τις σχέσεις με τους άλλους, που δημιουργήθηκε στην παιδική ή εφηβική ηλικία, που αναπτύχθηκε σε όλη τη διάρκεια της ζωής και είναι δυσλειτουργικό σε σημαντικό βαθμό.
Οι βασικές έννοιές της είναι η έννοια του Σχήματος (Schema), η έννοια των Δυσπροσαρμοστικών Στρατηγικών Αντιμετώπισης (Coping Styles) και η έννοια του Τρόπου Λειτουργίας (Mode).
Τα Σχήματα είναι μέρος της ταυτότητας ενός ατόμου, αποτελούν τον τρόπο με τον οποίο βιώνει τον εαυτό του και κατά συνέπεια είναι απολύτως οικεία και γνωστά. Κάνουν το άτομο να δυσλειτουργεί αλλά την ίδια στιγμή αποτελούν μέρος της πραγματικότητάς του, είναι «αυτό» που ξέρει και έτσι είναι πολύ δύσκολο να τα αλλάξει. Τα σχήματα καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέφτεται, νιώθει, συμπεριφέρεται και σχετίζεται με τους άλλους.
Ο ίδιος υπέθεσε ότι ορισμένα σχήματα, ιδιαιτέρως αυτά που δημιουργούνται στα πρώιμα στάδια της ζωής ως αποτέλεσμα τοξικών εμπειριών της παιδικής ηλικίας και της αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς “άλλους” -γονείς, αδέλφια, συγγενείς, φίλοι, στενό κοινωνικό περιβάλλον-, αποτελούν τον πυρήνα των διαταραχών προσωπικότητας, των ήπιων χαρακτηρολογικών προβλημάτων και πολλών χρόνιων διαταραχών.
Όταν το άτομο, στην ενήλικη ζωή του, έρθει αντιμέτωπο, στις συντροφικές, φιλικές, επαγγελματικές και άλλες σχέσεις του, με καταστάσεις παρόμοιες με εκείνες που είχε βιώσει στο παρελθόν και από τις οποίες εκλύονται έντονα αρνητικά συναισθήματα, θα αντιδράσει με αντίστοιχο τρόπο που πλέον σε αυτή τη φάση της ζωής του θα είναι δυσλειτουργικός και συμβάλλει στη διαιώνιση των Σχημάτων του.
Ταυτόχρονα αναπτύσει στρατηγικές αντιμετώπισης που εντάσσονται σε τρεις γενικές κατηγορίες, οι οποίες αντιστοιχούν στις τρεις βασικές αντιδράσεις στο στρες: φυγή, πάλη, πάγωμα.
Στο σύνολό της η Θεραπεία Σχημάτων στοχεύει μέσα από γνωστικές, βιωματικές και συμπεριφορικές τεχνικές να ανατρέψει τις συνέπειες των Σχημάτων.
Ο Θεραπευτής επιδιώκει, μέσα σε ένα ασφαλές και προστατευμένο περιβάλλον να καλύψει και να προσφέρει το αντίδοτο στις ακάλυπτες συναισθηματικές ανάγκες του θεραπευόμενου, βοηθώντας τον να υιοθετήσει την υγιή θεραπευτική σχέση σε σχέσεις στον “έξω” κόσμο.
Αποτελεί μία μέσης ή μακράς διάρκειας θεραπευτική παρέμβαση της οποίας οι συνήθεις χρόνοι κυμαίνονται από ένα έως τρία έτη με συχνότητα συνεδριών μία ή δύο φορές εβδομαδιαίως.
Η επικοινωνία σας είναι πολύ σημαντική για εμας. Στείλτε το μήνυμα σας και σύντομα θα σας απαντήσουμε.